Γιατί είναι σημαντική η αλλαγή θέσης του ασθενούς;

Η αλλαγή θέσης βοηθά:

• στη μείωση της παρατεταμένης πίεσης στα σημεία υψηλού κινδύνου,
• στη βελτίωση της τοπικής κυκλοφορίας του αίματος,
• στη διατήρηση της ακεραιότητας του δέρματος,
• στη μείωση του κινδύνου δημιουργίας πληγών από πίεση.

Οι περιοχές που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή είναι τα σημεία όπου υπάρχουν οστικές προεξοχές, όπως:

• ο κόκκυγας,
• οι φτέρνες,
• τα ισχία,
• οι αστράγαλοι,
• οι αγκώνες,
• οι ωμοπλάτες.

Ποιοι ασθενείς έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης κατακλίσεων?

Δεν έχουν όλοι οι ασθενείς τον ίδιο κίνδυνο.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται άτομα που:

• παραμένουν πολλές ώρες ή συνεχώς στο κρεβάτι,
• δεν μπορούν να αλλάξουν μόνα τους θέση,
• έχουν μειωμένη αισθητικότητα,
• πάσχουν από νευρολογικές παθήσεις,
• παρουσιάζουν ακράτεια και αυξημένη υγρασία του δέρματος,
• έχουν μειωμένη πρόσληψη τροφής ή απώλεια βάρους.

Κάθε πότε πρέπει να αλλάζει θέση ένας ασθενής;

Η συχνότητα αλλαγής θέσης δεν είναι ίδια για όλους.

Εξαρτάται από:

• τον βαθμό κινητικότητας του ασθενούς,
• την κατάσταση του δέρματος,
• το επίπεδο κινδύνου εμφάνισης κατακλίσεων,
• την ύπαρξη ήδη υπάρχουσας πληγής,
• τον τύπο του στρώματος υποστήριξης που χρησιμοποιείται.

Η αλλαγή θέσης πρέπει να γίνεται σύμφωνα με ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα φροντίδας και τις οδηγίες των επαγγελματιών υγείας.

Στόχος δεν είναι μόνο η αλλαγή της στάσης του σώματος, αλλά η συστηματική μείωση της πίεσης στα ευάλωτα σημεία.

Οι βασικές θέσεις του ασθενούς στο κρεβάτι

Ύπτια θέση (ανάσκελα)

Στην ύπτια θέση αυξημένη πίεση μπορεί να ασκείται κυρίως:

• στον κόκκυγα,
• στις φτέρνες,
• στις ωμοπλάτες,
• στους αγκώνες.

Για καλύτερη προστασία:

• πρέπει να αποφεύγεται η συνεχής πίεση στις οστικές προεξοχές,
• οι φτέρνες μπορούν να αποφορτίζονται με κατάλληλα βοηθήματα,
• το δέρμα πρέπει να ελέγχεται τακτικά.

Πλάγια θέση περίπου 30°

Η πλάγια θέση με ελαφριά κλίση περίπου 30° μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της πίεσης στον κόκκυγα και στα ισχία.

Η σωστή τοποθέτηση μαξιλαριών ή ειδικών βοηθημάτων μπορεί να συμβάλει:

• στη σταθεροποίηση του σώματος,
• στη μείωση της πίεσης,
• στη μεγαλύτερη άνεση του ασθενούς.

Η επιλογή της θέσης πρέπει πάντα να προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε ατόμου.

Ημι-καθιστή θέση στο κρεβάτι

Η παρατεταμένη ημι-καθιστή θέση μπορεί να αυξήσει την πίεση στην περιοχή του κόκκυγα, ιδιαίτερα όταν το σώμα γλιστρά προς τα κάτω.

Για τον λόγο αυτό:

• χρειάζεται σωστή υποστήριξη του σώματος,
• πρέπει να αποφεύγεται η παρατεταμένη πίεση,
• απαιτείται συχνός έλεγχος της θέσης.

Πώς γίνεται σωστά η αλλαγή θέσης;

Κατά τη μετακίνηση του ασθενούς είναι σημαντικό:

Αποφυγή τραβήγματος πάνω στα σεντόνια

Το σύρσιμο μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό του δέρματος λόγω τριβής και δυνάμεων διάτμησης.

Όπου χρειάζεται μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικά βοηθήματα μετακίνησης.

Σωστή υποστήριξη του σώματος

Τα μαξιλάρια τοποθέτησης και τα ειδικά βοηθήματα μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση μιας ασφαλούς θέσης και στη μείωση της πίεσης.

Έλεγχος του δέρματος

Κατά την καθημερινή φροντίδα πρέπει να ελέγχονται:

• κοκκινίλες που δεν υποχωρούν,
• αλλαγές στο χρώμα ή τη θερμοκρασία του δέρματος,
• ερεθισμοί,
• σημάδια πίεσης.

Η έγκαιρη αναγνώριση αλλαγών μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη μιας κατάκλισης.

Η σημασία της φροντίδας του δέρματος

Η πρόληψη των κατακλίσεων δεν αφορά μόνο την αλλαγή θέσης.

Το δέρμα πρέπει να παραμένει:

• καθαρό,
• στεγνό,
• προστατευμένο από ερεθισμούς.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με ακράτεια, καθώς η συνεχής έκθεση σε υγρασία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο βλάβης του δέρματος.

Η χρήση κατάλληλων προϊόντων προστασίας του δέρματος μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της φυσικής του άμυνας.

Ο ρόλος της διατροφής στην πρόληψη των κατακλίσεων

Η καλή κατάσταση του δέρματος και η ικανότητα επούλωσης των ιστών επηρεάζονται σημαντικά από τη διατροφή.

Η επαρκής πρόσληψη:

• πρωτεΐνης,
• υγρών,
• βασικών θρεπτικών συστατικών,

είναι σημαντική ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με αυξημένες ανάγκες.

Η διατροφική αξιολόγηση μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης πρόληψης.

Συχνά λάθη στην πρόληψη των κατακλίσεων

«Το στρώμα πρόληψης κατακλίσεων αρκεί από μόνο του»

Λάθος.

Τα  στρώματα μειώνουν την πίεση, αλλά δεν αντικαθιστούν την αλλαγή θέσης, τη φροντίδα του δέρματος και την παρακολούθηση του ασθενούς.

Παραμέληση μικρών αλλαγών στο δέρμα

Μια επίμονη κοκκινίλα μπορεί να αποτελεί πρώιμο σημάδι πίεσης και χρειάζεται αξιολόγηση.

Λανθασμένη χρήση βοηθημάτων

Τα μαξιλάρια και τα βοηθήματα τοποθέτησης πρέπει να χρησιμοποιούνται σωστά, ώστε να μειώνουν και όχι να δημιουργούν νέα σημεία πίεσης.

Ολοκληρωμένη πρόληψη των κατακλίσεων

Η αποτελεσματική πρόληψη βασίζεται σε συνδυασμό μέτρων:

• τακτική αξιολόγηση κινδύνου,
• σωστή αλλαγή θέσης,
• καθημερινό έλεγχο του δέρματος,
• διατήρηση του δέρματος καθαρού και στεγνού,
• σωστή διατροφή και ενυδάτωση,
• χρήση κατάλληλου εξοπλισμού υποστήριξης.